İstatistiksel Araştırma Süreci

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Kategorik ve Nicel (Sürekli) Veri Dağılımları

   • Veri setinin merkezini belirlemek için uygun veri özetleme araçlarını (ortanca, tepe değeri, aritmetik ortalama) seçebilme
   • Veri görselleştirme araçlarını seçme ve gerekçelendirme
   • Verilere dayalı çıkarımlar yapabilme
   • Nicel verilerin kesikli ve sürekli olarak sınıflandırılmasını açıklar.
   • Kategorik ve nicel veri türlerini ayırt eder.
   9 kazanım daha

   • Veri türlerini (kategorik, nicel/sürekli, kesikli) ayırt etmek
   • Persentil değerlerini ve referans değerleri yorumlamak
   • Verileri dijital ortamlarda çizgi grafiği ile görselleştirmek
   • Grafik üzerinden gelişimi referans değerlere göre yorumlamak
   • Gerçek yaşam durumlarına uygun araştırma soruları oluşturur.
   • Araştırma sorusuna uygun evren ve örneklem belirler.
   • Farklı evren ve örneklemlerin araştırma sonuçlarına etkisini açıklar.
   • Veri türünü (kategorik/nicel, sürekli/diskret) ayırt edebilmek
   • Veri türüne uygun görselleştirme araçlarını seçebilmek ve yorumlayabilmek

2. 2Grafik Yorumlama ve Aritmetik Ortalama

   • Grafiklerden aritmetik ortalama verilerini okuyabilme
   • Farklı veri özetleme araçlarının (tepe değeri, ortanca) veriler üzerindeki etkisini tartışabilme
   • Görselleştirme aracının uygunluğunu değerlendirebilme

3. 3İstatistiksel Araştırma Süreci Adımları

   • İstatistiksel araştırma sürecinin adımlarını (soru belirleme, veri toplama, analiz, yorumlama) sıralar.
   • Araştırma sorusu oluşturma ve veri toplama araçlarını belirler.

4. 4Araştırma Sorusunu Belirleme

   • Araştırma sorularının amacı net, değişkenleri belirlenebilir, veri toplamaya uygun ve değişebilirlik kriterini taşıyan niteliklere sahip olduğunu açıklar.
   • Verilen gerçek yaşam durumlarına uygun araştırma soruları oluşturur.

5. 5Evren ve Örneklem Belirleme

   • Araştırma evreni ve örneklemin tanımı arasındaki farkı açıklar.
   • Belirlenen örneklemin evreni temsil edip etmediğini değerlendirir.
   • Örneklem seçerken dikkate alınması gereken özellikleri (büyüklük, tür, sayı vb.) tartışır.

6. 6Anket Sorusu Oluşturma

   • Araştırma sorusuna uygun anket soruları yazar.

7. 7Verileri Toplama ve Analize Hazırlama

   • Araştırma sorusuna uygun veri toplama planı oluşturmak
   • Evren ve örneklem kavramlarını belirlemek
   • Güvenilir veri kaynaklarını (genel ağ adresleri) seçmek
   • Kişisel verilerin gizliliği ve mahremiyeti konusunda farkındalık kazanmak

8. 8Veri Analizi (Görselleştirme ve Özetleme)

   • Nicel (sürekli) verilerin türünü belirlemek
   • Verileri tablo ve grafiklerle görselleştirmek
   • Sütun grafiği ve çizgi grafiği arasındaki farkları ve kullanım alanlarını anlamak
   • Grafiklerden sonuç çıkarmak ve değişimi izlemek

9. 9Veriyi Görselleştirme

   • Çizgi grafiğinin zamana bağlı değişimi göstermedeki etkinliğini açıklar.
   • Nokta grafiği ile çizgi grafiği arasındaki farkları ve kullanım alanlarını karşılaştırır.
   • Nicel (sürekli) verilerin görselleştirilme yöntemlerini değerlendirir.

10. 10Veriyi Yorumlama ve Karar Verme

    • Tablo ve grafik verilerini inceleyerek yorum yapar.
    • Verilerdeki eğilimleri ve değişimleri analiz ederek karar verir.
    • İstatistiksel sonuçları gerçek hayat problemlerine (sağlık, iklim vb.) bağlar.

11. 11Veri Setini Temsil Eden Değer ve Merkezî Eğilim

    • Araştırmaya uygun bir araştırma sorusu oluşturmak
    • Veri setini temsil edecek bir değer belirlemek ve gerekçesini yazmak
    • Merkezî eğilim ölçülerini (aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer) hesaplamak
    • Veri setinin temsil değerinin veri setinde bulunup bulunmadığını ve veri türü uygunluğunu yorumlamak

12. 12Veri Türleri ve Görselleştirme

    • Verilerin hangi türle (kategorik/nicel) temsil edildiğini belirlemek
    • Verileri uygun bir görselleştirme aracıyla sunmak
    • Veri setinden sonuçlar çıkarmak

13. 13Yayılım Ölçüleri (Açıklık ve Ortalama Mutlak Sapma)

    • Açıklık ve ortalama mutlak sapma kavramlarını tanımlamak
    • Veri setlerinin dağılımını yayılım ölçüleri ile yorumlamak
    • Merkezî eğilim ölçüleri benzer olsa da yayılım farklarını performans yorumlarına yansıtmak

14. 14Merkezî Eğilim ve Yayılım Ölçülerinin Yorumlanması

    • Veri setinin merkezî eğilim ölçülerini (aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer) inceleyerek merkez değerini belirlemek
    • Merkez değerinin belirlenmesinde yayılım ölçülerinin (açıklık, ortalama mutlak sapma) etkisini açıklamak
    • Merkez değeri referans değerlere göre yorumlamak

15. 15Sürekli Verilerin Çizgi Grafiği ile Görselleştirilmesi ve Analizi

    • Yenilenebilir enerji kaynaklarına ait sürekli verileri çizgi grafiği ile görselleştirmek
    • Verilerdeki değişkenliği belirlemek ve tahminlerde bulunmak
    • Veriye dayalı yorumlar yaparak yatırım kararları gibi uygulamalı problemleri çözmek

16. 16Veriye Dayalı Yorumlama ve Eleştirel Düşünme

    • Veri setindeki değişimlerin nedenlerini (dış etkenler) değerlendirerek yorumların geçerliliğini sorgulamak
    • Veriye dayalı olmayan yorumların yanıltıcı olabileceğini fark etmek

17. 17İstatistiksel Araştırma Sürecinin Tasarlanması ve Uygulanması

    • Araştırma sorusu ve anket sorusu oluşturma
    • Evren ve örneklem belirleme
    • Veri türünü sınıflandırma ve uygun görselleştirme aracını seçme
    • Araştırma sürecinin adımlarını eleştirel bir gözle değerlendirme ve yeniden planlama

18. 18Veri Türleri ve Görselleştirme Araçları

    • Veri setinin hangi veri türü ile temsil edildiğini belirleyebilme
    • Veri seti için uygun veri görselleştirme aracını seçebilme ve gerekçelendirme
    • Seçilen araçla verileri görselleştirebilme

19. 19Merkezi Eğilim Ölçüleri ve Dağılım

    • Aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklık gibi veri özetleme araçlarını kullanarak temsil değer belirleme
    • Veri setindeki değişikliklerin dağılım ve merkezi eğilim ölçülerine etkisini değerlendirme

20. 20Araştırma Sürecinin Değerlendirilmesi ve Yorumlanması

    • İstatistiksel araştırma sürecinin adımlarını eleştirel bir gözle değerlendirme
    • Araştırma sonuçlarının araştırma sorusuna ne düzeyde cevap verdiğini açıklama
    • Uygun olmayan adımları tespit edip süreci yeniden planlama

21. 21İstatistiksel Araştırma Süreçlerinin İncelenmesi

    • Araştırma sorusu, evren, örnekleme, veri toplama, görselleştirme ve yorumlama adımlarını analiz etme
    • Veri görselleştirme araçlarındaki (daire grafiği) verileri yorumlama
    • İstatistiksel araştırma süreci adımlarını inceleyerek hatalı veya yanlı adımları belirleyip gerekçelendirmek
    • Araştırma sonuçlarını araştırma sorusu, evren ve örnekleme göre değerlendirmek
    • İstatistiksel araştırma sürecinin adımlarını (soru belirleme, veri toplama, görselleştirme, yorumlama) tanımlar.
    2 kazanım daha

    • Güvenilir kaynaklardan elde edilen verileri çözümler ve yorumlar.
    • Araştırma sonuçlarındaki hatalı yorumları tespit eder.

22. 22Güvenilir Kaynaklardan Bilgiye Ulaşma ve Grafik Yorumlama

    • Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için genel ağ adresi uzantılarını (edu.tr, gov.tr, org.tr vb.) kullanmak
    • Grafik verilerini inceleyerek yorumları gerekçeleriyle değerlendirmek ve tahminlerde bulunmak

23. 23Sosyal Medyada Eleştirel Düşünme ve Kişisel Verilerin Korunması

    • Sosyal medyada yer alan haberlerin doğruluğunu kontrol etme yollarını belirlemek
    • Kişisel verilerin ve özel hayatın gizliliği kapsamındaki bilgileri ayırt etmek
    • Tüketici mahremiyetini ve müşteri haklarını korumak için izlenecek yolları açıklamak

24. 24Performans Görevi: Yeterli ve Dengeli Beslenme Araştırmalarının Değerlendirilmesi

    • Güvenilir kaynaklardan beslenme raporlarını incelemek
    • Seçilen araştırmanın adımlarının istatistiksel araştırma sürecine uygunluğunu eleştirel bir gözle değerlendirmek
    • Değerlendirmeleri içeren bir sunum hazırlamak ve sunmak

25. 25Merkezî Eğilim ve Yayılım Ölçüleri

    • Veri setleri için aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklık hesaplayabilmek
    • Veri setinin temsil değeri olarak uygun merkezî eğilim ölçüsünü seçebilmek ve gerekçelendirebilmek
    • Veri setindeki değişkenliği yayılım ölçüleri ile yorumlayabilmek

26. 26Ölçme, Değişebilirlik ve Mahremiyet

    • Ölçüm sonuçlarındaki farklılıkları değişebilirlik kavramı açısından yorumlayabilmek
    • Örneklem ve evren arasındaki ilişkiyi değerlendirerek genelleme yapma yeterliliğini sorgulayabilmek
    • İstatistiksel araştırmalarda mahremiyet ve kişisel veri gizliliği ilkelerini değerlendirebilmek

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Veri setinin merkezini belirlemek için uygun istatistiksel ölçüyü seçme ve gerekçelendirme
• Araştırma sorusu oluşturma ve veri görselleştirme aracı seçme
• Veri setinin veri türünü (kategorik, kesikli nicel, sürekli nicel) belirleme ve gerekçelendirme
• Tabloda verilen nicel verileri inceleyerek yorum yapma
• Persentil verilerini dijital araçla görselleştirme ve yorumlama
• Veri türü belirleme ve görselleştirme
• Belirli bir konu hakkında araştırma sorusu oluşturma ve buna uygun evren ile örneklem belirleme.
• Veri türüne ve görselleştirmeye ilişkin ifadelerin doğruluğunu değerlendirme
• Veri setinin farklı görselleştirme araçlarıyla özetlenebilirliğini değerlendirme
• Grafik üzerinden araştırma sorusu belirleme ve veri temsil araçlarını karşılaştırma
• Veri görselleştirme aracının uygunluğunu açıklama
• Gerçek yaşam durumuna uygun araştırma sorusu oluşturma