Birlikte Yaşamak

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Gruplar ve Roller

2. 2Dayanışma ve Yardımlaşma

3. 3Grup ve Topluluk

4. 4Rol ve Sorumluluk

5. 5Kültür ve Dil

6. 6Roller ve Sorumluluklar

7. 7Hak Kavramı

8. 8Yemek Kültürü

9. 9Geleneksel Evler ve Mimari

10. 10Örf ve Adetler

11. 11Gelenek ve Görenekler

12. 12Kültürel Öğelerimiz

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Verilen görsel veya durum üzerinden ilgili rolü belirleme
• Metindeki karakterlerin hak, sorumluluk ve uyum durumlarını değerlendirme
• Oyun grubunda görev ve sorumluluklara uygun davranışları ayırt etme
• Verilen bir senaryo veya durum üzerinden bireyin üstlendiği roller ve toplumsal rollerin özellikleri hakkında yargı doğruluğu sorulması
• Belirli bir mekânda veya durumda bireyin rolüne uygun davranışları ve sorumlulukları belirleme
• Bireyin farklı sosyal gruplar (aile, okul vb.) içinde üstlendiği rolleri ayırt etme
• Bireyin farklı ortamlarda (aile, okul, toplum) üstlendiği rolleri ve bu rollerin gruplarla ilişkisini sorgulayan çoktan seçmeli soru.
• Verilen bir tablo veya senaryo üzerinden bireylerin grup üyelikleri, rolleri ve sorumlulukları hakkında çıkarım yapma.
• Verilen kavramların (birey, grup, rol, hak, sorumluluk) tanımlarını yazma
• Verilen görsellerden grup olanları belirleme ve işaretleme
• Bir öğrencinin içinde bulunduğu gruplarla o gruplarda üstlendiği rolleri eşleştirme
• Verilen gruplar ile bireyin o grupta üstlendiği rolleri eşleştirme

Çözümlü örnek sorular

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Hesabında bu üniteden her seferinde yeni sorular üretilir.

1. Soru 1Kültürel ÖğelerimizKolay
   5. sınıf öğrencisi Deniz, uzay temalı bir sınıf panosu hazırlarken 'Kültürel Öğelerimiz' kutusuna aşağıdaki ifadeleri yazmıştır. Bu ifadelerden hangisi, kültürel öğelerimizden 'gelenek ve görenekler' ile 'yemek kültürü' arasındaki bağı doğru şekilde özetlememektedir?
   • ABayramlarda yapılan ziyaretlerde ikram edilen şerbet, yemek kültürümüzün bir parçasıdır.
   • BRamazan ayında iftar sofrasında yenilen pilav, dini bayram geleneğimizin bir yansımasıdır.
   • CDüğünlerde dağıtılan çikolata, toplumsal dayanışma geleneğimizin bir sonucudur.
   • DGökyüzünde görülen yıldızların adlarının verilmesi, halk oyunlarımızın bir çeşididir.
   • EYeni yıl kutlamalarında hazırlanan özel tatlılar, mevsimsel yemek kültürümüzün bir örneğidir.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: D

   Yıldızların adlandırılması astronomi veya efsanelerle ilgili olabilir, ancak halk oyunları fiziksel hareketlerle yapılan eğlence türleridir. Diğer seçenekler, yemek kültürü ile geleneklerin doğal bağlantısını doğru şekilde kurmaktadır.
2. Soru 2Örf ve AdetlerKolay
   Sanat ve el işi dersinde Zeynep, annesinden öğrendiği 'el emeği göz nuru' örfünü uygulayarak bir hasır sepet örmektedir. Zeynep, 'Bu sepeti misafirlerimize ikram edilen çayda kullanmak için ördim. Misafir geldiğinde çay bardaklarını sepete koyup ikram edeceğim.' demiştir. Zeynep'in bu davranışı aşağıdaki Türk örf ve adetlerinden hangisine uygundur?
   • AYemek yeme adabı
   • BMisafir ağırlama
   • CBayramlaşma
   • DKomşuluk
   • EKıyafet seçimi
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Zeynep'in sepeti misafirlere çay ikram etmek için yapması, geleneksel misafir ağırlama örfünün bir parçasıdır. Diğer şıklar bu eylemle doğrudan ilişkilendirilemez.
3. Soru 3Geleneksel Evler ve MimariKolay
   Bir marangoz atölyesinde, geleneksel Türk evlerinin mimari özelliklerini yansıtan dört farklı model ev üretiliyor. Aşağıdaki ifadelerden hangisi, Türk kültürünü yansıtan geleneksel evlere ait bir özellik olarak gösterilemez?
   • AÇatısının eğimi, yağışın fazla olduğu bölgelerde daha dik yapılması
   • BDuvarlarında, o bölgede bol bulunan doğal malzemenin (tahta, taş, tuğla) kullanılması
   • CPencerelerinin, dışarıdan bakıldığında tamamen kapalı ve havasız olması
   • DOda düzeninin, aile bireylerinin birlikte vakit geçireceği şekilde planlanması
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   Geleneksel evlerde pencereler; havalandırma, ışık alımı ve sosyal etkileşim için önemli unsurlardır. 'Havasız' olması geleneksel mimarinin temel ilkelerine aykırıdır. Diğer şıklar iklim ve toplumsal yapıya uygun geleneksel özelliklerdir.
4. Soru 4Yemek KültürüOrta
   Bir şehirdeki toplu taşıma duraklarında belediye, vatandaşlara ikramlık olarak yöresel yemekler dağıtmıştır. Karadeniz bölgesinden gelen yolculara balık ekmek, Ege bölgesinden gelenlere zeytinyağlı dolma, İç Anadolu'dan gelenlere ise tuzlama çorba ikram edilmiştir. Bu uygulama, Türk yemek kültürünün hangi özelliğini en iyi şekilde göstermektedir?
   • AYemeklerin fiyatının bölgeye göre değişmesi
   • BYemek kültürünün coğrafi bölgelere göre çeşitlenmesi
   • CYemeklerin yalnızca kış aylarında tüketilmesi
   • DTüm Türkiye'de aynı yemeğin yenilmesi
   • EYemek kültürünün tamamen yabancı ülkelerden etkilenmesi
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Farklı coğrafi bölgelerden gelen kişilere o bölgenin geleneksel yiyeceklerinin ikram edilmesi, yemek kültürünün coğrafi koşullara ve bölgelere göre şekillendiğini gösterir. Bu durum, Türkiye'nin geniş coğrafyasının mutfak çeşitliliğine katkısını kanıtlar.
5. Soru 5Hak KavramıKolay
   5. sınıf öğrencisi Mert, harçlığıyla ilgili aşağıdaki çıkarımı yapmıştır: "Ailem bana haftalık 150 TL harçlık veriyor. Bu benim bir hakkımdır. Bu parayı dilediğim gibi harcamak da benim bir sorumluluğumdur." Mert'in bu çıkarımındaki hatayı bulunuz.
   • A150 TL'nin bir hak olarak kabul edilmesi
   • BParayı dilediği gibi harcamanın sorumluluk sayılması
   • CHaftalık harçlık almanın bir hak olması
   • DAileye harçlık istemenin bir sorumluluk olması
   • EHarçlığın miktarının 150 TL olması
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Mert'in çıkarımındaki hata, harçlığı 'dilediği gibi' (kontrolsüzce) harcamayı bir sorumluluk olarak nitelendirmesidir. Hak kullanımı genellikle belirli sınırlar ve kurallar içerir; bu kurallara uymak sorumluluktur, ancak 'dilediği gibi' ifadesi hak kullanımının özgürlük boyutunu yanlış yorumlamaktadır. D şıkkı, sorumluluğun doğru tanımıdır (kurallara uymak). B şıkkı ise Mert'in yaptığı hatalı çıkarımı temsil eder.
6. Soru 6Roller ve SorumluluklarKolay
   Mira, markette alışveriş yaparken aşağıdaki davranışları sergiliyor. Bu davranışların hangisi 'çevreye karşı sorumluluk' kapsamına girer?
   • ASatış görevlisine rica minnet sesle teşekkür etmek
   • BAlışveriş poşetini çöpe atmak yerine torbasında eve götürmek
   • CSıradaki kişilere saygılı davranmak
   • DKendine ait ürünleri özenle seçmek
   • EMarket müdürüne memnuniyetini belirtmek
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Poşeti çöpe atmak yerine eve götürmek, doğaya gereksiz atık çıkarmamak anlamına geldiği için çevresel bir sorumluluktur. Diğer seçenekler sosyal ilişkilere veya bireysel tutuma yöneliktir.