Dil Bilgisi

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Cümle Türleri

2. 2Fiilimsi

3. 3Çok Anlamlılık

4. 4Noktalama işaretleri: Noktalı virgül

5. 5Yapım ve çekim ekleri

6. 6Fiillerde çekim ekleri (kişi ve soru eki)

7. 7Fiillerde zaman (Yargının gerçekleşme zamanı)

8. 8Fiillerde kip (haber kipleri)

9. 9Sözcük türleri: ünlem

10. 10Zıtlık işlevli söz varlığı unsurları

11. 11Sözcük türleri: zarf

12. 12İstek anlamı katan söz varlıkları ve dil yapıları

13. 13Sınırlama işlevli söz varlıkları ve dil yapıları

14. 14İkilemeler

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Noktalı virgülün kullanım kurallarını belirleme ve örnek cümle oluşturma
• Cümlelerdeki isim ve fiil çekim eklerini ayırt etme ve sınıflandırma
• Çekim eklerinin işlevlerini (çoğul, belirtme, yönelme, zaman, kişi vb.) sınıflandırma
• Cümlelerdeki boş bırakılan yere uygun çekim ekini getirerek cümleyi tamamlama
• Verilen sözcüklere yapım eki getirerek yeni kavramlar türetme
• Fiilin hangi kişi tarafından yapıldığını belirten ekleri tespit etme
• Fiile soru anlamı katan ekleri tespit etme
• Verilen cümlelerdeki boşluklara uygun çekim eklerini getirerek cümleyi tamamlama
• Cümlelerdeki eklerin kattığı yargının gerçekleşme zamanına göre cümleleri kavramlarla eşleştirme
• Cümleleri gerçekleşme zamanına göre tamamlama
• Verilen cümlelerdeki fiillerin kiplerini belirleyip gerçekleşme zamanıyla eşleştirme
• Cümlede boş bırakılan yere verilen gerçekleşme zamanına uygun kipte fiil getirme

Çözümlü örnek sorular

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Hesabında bu üniteden her seferinde yeni sorular üretilir.

1. Soru 1Çok AnlamlılıkKolay
   Bir uzay bilimci, hazırladığı sunumda aşağıdaki iki cümleyi kullanmıştır: I. "Uzay teleskobu, Dünya'nın 400 km üzerindeki yörüngedeki 'yön'ünü sürekli takip ediyor." II. "Uzaydaki radyo dalgalarının 'yön'ü, manyetik alan çizgilerine göre eğimlidir." Bu iki cümlede geçen 'yön' sözcüğünün anlamı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
   • AHer iki cümlede de 'yön' kelimesi 'yol, istikamet' anlamında kullanılmıştır.
   • BI. cümlede 'yön' kelimesi 'konum, yer' anlamında, II. cümlede ise 'yol, istikamet' anlamında kullanılmıştır.
   • CI. cümlede 'yön' kelimesi 'yol, istikamet' anlamında, II. cümlede ise 'konum, yer' anlamında kullanılmıştır.
   • DHer iki cümlede de 'yön' kelimesi 'konum, yer' anlamında kullanılmıştır.
   • EI. cümlede 'yön' kelimesi 'hedef, amaç' anlamında, II. cümlede ise 'yol, istikamet' anlamında kullanılmıştır.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   I. cümlede teleskobun bulundukğu mekân/konum ifade edildiği için 'yön' 'konum, yer' anlamındadır. II. cümlede radyo dalgalarının gittiği istikamet ifade edildiği için 'yön' 'yol, istikamet' anlamındadır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
2. Soru 2Çok AnlamlılıkKolay
   Hava durumu sunucusu, 'kar' kelimesinin mevsimsel yağış ve beyazlık anlamında kullanıldığı iki farklı cümle vermiştir: I. 'Kışın dağlara kar yağdı.' II. 'Sütten kar gibi beyaz bir peynir aldım.' Bu iki kullanım arasında çok anlamlılık açısından en doğru değerlendirme hangisidir?
   • AHer iki cümlede de kelime aynı somut cisim anlamına gelir.
   • BI. cümlede somut yağış, II. cümlede mecazi beyazlık anlamı vardır.
   • CII. cümlede kelime somut yağış, I. cümlede mecazi beyazlık anlamına gelir.
   • DKelime her iki cümlede de soyut kavram olarak kullanılmıştır.
   • ESadece II. cümlede kelimenin gerçek anlamı kullanılmıştır.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   I. cümlede 'kar' atmosferden yere düşen beyaz su damlacıkları (somut yağış) anlamındadır. II. cümlede ise 'kar' beyazlığı ifade eden bir karşılaştırma (mecazi) olarak kullanılmıştır. Bu nedenle anlamlar farklıdır.
3. Soru 3Çok AnlamlılıkKolay
   7. sınıf öğrencileri müze gezisi dönüşünde otobüste sohbet etmektedir. Öğrencilerden biri, "Yolculuk boyunca sürekli çantamın altındaki kitabı okudum" derken diğer bir öğrenci, "Ben de yol boyunca çantamın altındaki su şişesini içtim" demiştir. Bu iki cümlede geçen "alt" sözcüğünün anlam bakımındaki ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
   • Aİkisinde de aynı anlamda kullanılmıştır.
   • Bİkisinde de farklı anlamlarda kullanılmıştır.
   • CBirincisinde mecaz, ikincisinde gerçek anlam vardır.
   • DHer ikisinde de tek ve belirgin bir anlama sahiptir.
   • ESözcükler bu cümlelerde anlamsız kullanılmıştır.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: A

   Her iki cümlede de "alt" sözcüğü, bir cismin diğerinin altında bulunması (konum) anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle sözcük her iki durumda da aynı gerçek anlamı taşımaktadır.
4. Soru 4Çok AnlamlılıkKolay
   Bir çiftçi bahçesindeki sulama sistemiyle ilgili aşağıdaki cümleleri kurmuştur. Bu cümlelerde geçen 'akış' kelimesinin çok anlamlılık özelliği açısından değerlendirildiğinde, hangisindeki kullanım diğerlerinden farklıdır?
   • AHortumun ucundan gelen suyun akışı çok güçlüydü.
   • BSınıfın akışı, öğretmenın ders anlatım hızına bağlıdır.
   • CNehirde suyun akışı yazın azalır.
   • DKan damarlarında kanın akışı düzenli olmalıdır.
   • EBahçe kanalında suyun akışı kontrol altında tutuluyordu.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   A, C, D ve E şıklarındaki 'akış' kelimesi maddi bir cismin (su, kan) hareketini ifade eder. B şığında ise 'akış', soyut bir olayın (dersin) ilerleyişini ifade ettiği için diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır.
5. Soru 5Çok AnlamlılıkKolay
   Efe, 'top' kelimesinin cümledeki anlamını belirlemek için şu çözümlemeyi yapmıştır: 1. 'Top' kelimesi hem 'yumuşak cisim' hem de 'güç' anlamına gelir. 2. 'Oyuncak topu yuvarladım' cümlesinde 'top', 'güç' anlamındadır. 3. Bu nedenle kelime bu cümlede tek anlamlıdır. Efe'nin çözümlemesindeki hata hangi adımda yapılmıştır?
   • A1. adım
   • B2. adım
   • C3. adım
   • D1. ve 2. adım
   • EHata yoktur
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   'Oyuncak topu yuvarladım' cümlesinde 'top' kelimesi 'yumuşak cisim' (oyuncak) anlamında kullanılmıştır. Efe, bu kelimenin 'güç' anlamında olduğunu iddia etmiş ve yanlış anlam seçmiştir. Bu nedenle hata 2. adımda yapılmıştır.
6. Soru 6Çok AnlamlılıkKolay
   Bir marangoz, masanın ayağına takılan bir demir parçayı 'çivi' olarak adlandırıyor. Aynı marangoz, duvara asılacak rafın deliğine taktığı plastik parçayı da 'çivi' olarak adlandırıyor. Bu iki cümlede geçen 'çivi' sözcüklerinin anlam bakımından durumu aşağıdakilerden hangisidir?
   • Aİkisi de tek anlamlıdır.
   • Bİkisi de çok anlamlıdır.
   • Cİlki çok anlamlı, ikincisi tek anlamlıdır.
   • Dİlki tek anlamlı, ikincisi çok anlamlıdır.
   • EHer ikisi de mecaz anlamda kullanılmıştır.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   'Çivi' sözcüğü hem metal bir demir parçası hem de plastik bir dübel anlamına geldiğinden her iki durumda da birden fazla anlama sahiptir. Bu durum sözcüğün çok anlamlı olduğunu gösterir.