Laboratuvar Güvenliği

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Güvenlik Sembolleri

   • Elektrik, maske kullanımı, cam kırılması, yanıcı/yakıcı, aşındırıcı, çevreye zararlı, zehirli, patlayıcı, tahriş edici ve radyoaktif maddelerin güvenlik sembollerini ve uyarılarını tanıma.

2. 2Genel Kurallar

   • Laboratuvara giriş, malzeme kullanımı, kişisel koruyucu ekipman ve atık yönetimi ile ilgili temel güvenlik kurallarını uygulama.

3. 3Acil Durum Prosedürleri

   • Yangın, kimyasal sızıntı veya elektrik arızası gibi acil durumlarda sakin kalma, bildirim yapma ve güvenli bölgeye çekilme adımlarını bilme.

4. 4Laboratuvar Malzemeleri

   • Laboratuvarda kullanılan temel ölçüm, ısıtma, cam ve mekanik aletlerin adlarını ve işlevlerini tanıma.

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Belirli bir güvenlik sembolünün veya maddenin (yanıcı, zehirli vb.) anlamını ve alınması gereken önlemleri açıklama.
• Laboratuvar ortamında uyulması gereken doğru davranışları veya yasakları belirleme.
• Acil bir durumla karşılaşıldığında izlenmesi gereken adımları sıralama.
• Verilen laboratuvar malzemesinin adını veya kullanım amacını eşleştirme.

Çözümlü örnek sorular

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Hesabında bu üniteden her seferinde yeni sorular üretilir.

1. Soru 1Acil Durum ProsedürleriKolay
   Bir marangoz atölyesinde ahşap talaşları birikmişken elektrikli testere fişi prizden çıkarılmıştır. Bu durumda laboratuvar güvenlik kurallarına göre acil durum prosedürünün ilk adımı hangisidir?
   • ATalaşları süpürmek
   • BSakin kalarak durumu yetkiliye bildirmek
   • CElektrik panosunu açmak
   • DTestereyi yeniden fişe takmak
   • EAtölyeden sessizce çıkmak
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Acil durum anında panik yapmadan sakin kalmak ve durumu hemen öğretmen veya yetkiliye bildirmek ilk ve en önemli adımdır. Diğer işlemler ancak yetkili tarafından yönlendirildikten sonra yapılır.
2. Soru 2Güvenlik SembolleriKolay
   Bilgisayar tamircisi Ahmet Bey, çalışırken kullandığı kimyasal maddelerin güvenlik sembollerini inceliyor. Aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. 'Zehirli' sembolü, maddenin vücuda girmesi halinde ölüm tehlikesi yarattığını belirtir. II. 'Radyoaktif' sembolü, maddenin radyasyon yaydığını ve insan sağlığına zararlı olduğunu gösterir. III. 'Aşındırıcı' sembolü, maddenin cilt, göz veya metal gibi yüzeylerde yanık veya tahriş oluşturduğunu ifade eder.
   • AYalnız I
   • BYalnız II
   • CI ve II
   • DI, II ve III
   • EII ve III
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: D

   Zehirli, radyoaktif ve aşındırıcı maddelerin güvenlik sembolleri, sırasıyla ölüm tehlikesi, radyasyon yayımı ve yüzey tahrişi/yanığı anlamına gelir. Bu nedenle I, II ve III numaralı ifadelerin tamamı doğrudur.
3. Soru 3Laboratuvar MalzemeleriOrta
   Fen bilimleri laboratuvarında, sınıftaki öğrencilerin hazırladığı 'Laboratuvar Malzemesi Reçetesi' listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablodaki malzemelerden hangisi, sıvıların sıcaklığını ölçmek için kullanılan alettir?
   • ABüyüteç
   • BTermometre
   • CDeney Tüpü
   • DSacayağı
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Tabloda 'Termometre' satırında işlev olarak 'Sıvıların sıcaklığını ölçmek' ifadesi yer almaktadır. Diğer seçenekler inceleme, sıvı tutma veya destekleme işlevlerine sahiptir.
4. Soru 4Genel KurallarOrta
   5. sınıf öğrencisi Deniz, okul fen laboratuvarında 'Yıldız Tozu' adlı bir maddeyi incelemek için çalışmaktadır. Deney sırasında aşağıdaki davranışlardan hangisi laboratuvar güvenlik kurallarına en uygun olandır?
   • AGözlük takmadan maddeyi koklayarak ne olduğunu anlamaya çalışmak
   • BKullandığı boya kalemini temizleyip çalışma masasının üstünde bırakmak
   • CGüvenlik gözlüğü takıp maddeyi dikkatlice incelemek
   • DSıvıyı eline dökerek sıcaklığını kontrol etmek
   • EKullanılan malzemeyi lavabonun içine doğrudan dökmek
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   Laboratuvar güvenliğinde kimyasal maddelerle çalışırken gözlük takmak ve maddeleri koklamadan, dikkatli incelemek esastır. Diğer şıklardaki davranışlar (koklama, el ile temas, atığı lavaboya dökme, malzemeyi masada bırakma) güvenlik kurallarına aykırıdır.
5. Soru 5Acil Durum ProsedürleriKolay
   Fen Bilimleri laboratuvarında, tablet bilgisayarların şarj edildiği istasyonda elektrik arızası nedeniyle alevlenme riski oluştu. Acil durum prosedürlerine göre öğrencilerin yapması gereken davranışlar aşağıda verilmiştir. I. Panik yapıp kalabalıklaşmak II. Durumu hemen öğretmenine bildirmek III. Güvenli bölgeye çekilmek Bu davranışlardan hangileri doğrudur?
   • AYalnız I
   • BYalnız II
   • CI ve III
   • DII ve III
   • EI, II ve III
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: D

   Acil durumlarda panik yapmak doğru değildir, bu yüzden I yanlıştır. Öğretmene bildirmek ve güvenli bölgeye çekilmek doğru prosedürlerdir, bu yüzden II ve III doğrudur.
6. Soru 6Güvenlik SembolleriKolay
   Bir marangoz atölyesinde kullanılan yapıştırıcı kutusunun üzerinde 'skull and crossbones' (kafatası ve çapraz kemik) sembolü bulunmaktadır. Bu sembolün anlamı ve atölyede alınması gereken en temel önlem aşağıdakilerden hangisidir?
   • AZehirli; ağızdan veya ciltten emilmemesi için dikkatli kullanılmalıdır
   • BYanıcı; ateş ve kıvılcım kaynaklarından uzak tutulmalıdır
   • CAşındırıcı; cilde temas etmemesi için eldiven giyilmelidir
   • DÇevreye zararlı; doğaya bırakılmamalıdır
   • EPatlayıcı; sıkıştırılmamalı ve ısıtılmamalıdır
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: A

   Kafatası ve çapraz kemik sembolü, maddenin zehirli olduğunu gösterir. Bu nedenle madde ağıza götürülmemeli ve ciltle teması önlenmelidir.