Güneş Sistemi ve Tutulmalar

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Güneş Sistemi

   • Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabileceksiniz.
   • Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturabileceksiniz.
   • Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırma
   • Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturma

2. 2Güneş Tutulması

   • Güneş tutulmasının oluşum koşullarını ve gözlem özelliklerini açıklar.
   • Güneş tutulmasının yeni ay evresinde gerçekleştiğini belirtir.

3. 3Güneş Sistemindeki Gezegenler

   • Güneş sistemindeki gezegenlerin niteliklerini belirleyebilir.
   • Gezegenleri özelliklerine göre gruplandırabilir.
   • Güneş sistemindeki gezegenlerin Güneş’e yakınlık sıralamasını belirleme
   • Güneş sistemindeki gezegenlerin hacim bakımından sıralamasını yapma
   • Güneş’e asteroit kuşağından daha uzak olan gezegenlerin ortak özelliklerini belirleme
   4 kazanım daha

   • Hacim bakımından Dünya’dan daha küçük olan gezegenleri tanıma
   • Güneş sistemindeki gezegenleri ve özelliklerini (halka, uydu, gazsal/karasal) tanımlar.
   • Gezegenleri hacimsel büyüklüklerine ve Güneş'e uzaklıklarına göre sıralar.
   • Asteroit Kuşağı'nın konumunu belirler.

4. 4Ay Tutulması

   • Ay tutulmasının oluşum koşullarını ve gözlem özelliklerini açıklar.
   • Ay tutulmasının dolunay evresinde gerçekleştiğini belirtir.
   • Ay tutulmasını temsil edecek şekilde malzemeleri konumlandırır.
   • Ay tutulması etkinliğinde malzemelerin konumlanma sırasını belirler.
   • Ay tutulması diyagramını doldurur.
   2 kazanım daha

   • Ay tutulmasını temsil edecek şekilde malzemeleri konumlandırma
   • Ay tutulması diyagramını doldurma

5. 5Güneş ve Ay Tutulmaları

   • Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapma
   • Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel model oluşturma
   • Güneş ve Ay tutulması sırasında oluşan gölge ilişkilerini açıklar.
   • Tutulma olaylarını basit modellerle temsil eder.

6. 6Tutulmaların Araştırılması ve Tarihsel Bağlamı

   • Güneş ve Ay tutulmalarına ilişkin tarihleri araştırır ve raporlar.
   • Türk-İslam bilim insanlarının tutulmalar hakkındaki çalışmalarını tanıtır.

7. 7Güneş ve Ay Tutulmaları Modelleri

   • Güneş ve Ay tutulmaları ile ilgili bir model tasarlamak üzere gruplar oluşturmak
   • Bilimsel kaynaklardan araştırma yaparak model tasarımı oluşturmak
   • Modelde kullanılacak malzemeleri belirlemek ve atık malzeme tercih etmek
   • Modelin yapım aşamasını planlamak ve görev dağılımı yapmak
   • Modeli oluşturmak, diğer gruplarla karşılaştırmak ve geri bildirim almak
   1 kazanım daha

   • Modeli etkin bir şekilde sunmak

8. 8Tarihten Bilim İnsanları: Tutulmalar ve Gözlemler

   • Bettânî'nin tutulma ve yörünge hesaplamalarındaki katkıları hakkında bilgi edinmek
   • Takıyyüddin'in İstanbul Gözlemevi'ni kurması ve gözlem araçlarındaki yeniliklerini öğrenmek
   • Zerkâle'nin astronomi alanındaki çalışmalarının etkisini kavramak

9. 9Güvenlik Sembolleri

   • Etkinliklerde kullanılan kimyasal malzemelerin cilde zarar vermesini önlemek için eldiven giyme gerekliliğini bilir.
   • Kesici ve delici aletler kullanırken dikkat edilmesi gerekenleri ve yardım alma durumlarını tanır.
   • Göz sağlığını korumak için gözlük kullanma gerekliliğini açıklar.
   • Isıtıcı veya sıcak yüzeylerle çalışırken yanıklara karşı alınacak önlemleri bilir.
   • Kimyasal sıçramalardan korunmak için koruyucu elbise giyme gerekliliğini tanır.
   11 kazanım daha

   • Elektrikli aletleri kullanırken dikkat edilmesi gereken kuralları (ıslak elle temas etmeme, fişi çekme vb.) açıklar.
   • Zehirli gazlardan korunmak için maske kullanma gerekliliğini bilir.
   • Kırılabilecek cam malzemelerle çalışırken dikkat edilmesi gerekenleri (ani sıcaklık değişimi vb.) tanır.
   • Yanıcı, yakıcı, aşındırıcı, çevreye zararlı, zehirli, patlayıcı, tahriş edici ve radyoaktif maddelerin tehlikelerini ve korunma yollarını açıklar.
   • Kesici ve delici aletler kullanırken dikkat edilmesi gerekenleri ve yardım alma durumlarını bilir.
   • Kimyasal ürünlerin göze zararını önlemek için gözlük kullanma gerekliliğini bilir.
   • Isıtıcı veya sıcak yüzeylerle çalışırken yanıklara karşı önlem alma gerekliliğini bilir.
   • Kimyasal sıçramalara karşı koruyucu elbise (önlük/tulum) kullanma gerekliliğini bilir.
   • Elektrikli aletleri kullanırken dikkat edilmesi gereken güvenlik kurallarını bilir.
   • Kırılabilecek cam malzemelerle çalışırken dikkat edilmesi gerekenleri bilir.
   • Yanıcı, yakıcı, aşındırıcı, çevreye zararlı, zehirli, patlayıcı, tahriş edici ve radyoaktif maddelerin tehlikelerini ve korunma yollarını bilir.

10. 10Fen, Mühendislik ve Girişimcilik Uygulamaları

    • Günlük hayattan bir ihtiyaç veya problemi tespit eder.
    • Problemin çözümünde alternatif yolları karşılaştırarak uygun olanı seçer ve planlama yapar.
    • Model geliştirme sürecinde denemeler yapar ve nitel/nitel verileri kaydeder.
    • Geliştirilen modelleri arkadaşlarına sunar ve karşılaştırır.
    • Telif ve patent hakkı kavramlarını ve Türk Patent ve Marka Kurumu'nun rolünü açıklar.

11. 11Asteroit Kuşağı ve Gök Taşları

    • Asteroit kuşağının konumunu ve içeriğini açıklar.
    • Gök taşı, meteor ve meteorit kavramlarını ayırt eder.
    • Meteor çukurlarının oluşumunu açıklar.
    • Gök taşı, meteor, meteorit ve meteor çukuru kavramlarını tanımlar.

12. 12Gezegenlerin Nitelikleri ve Sınıflandırılması

    • Güneş sistemindeki gezegenlerin fiziksel özelliklerini (boyut, yapı, halka, uydu) bilir.
    • Gezegenleri karasal ve gazsal olarak sınıflandırır.
    • Gezegenlerin Güneş'e göre konumlarını belirler.
    • Güneş sistemindeki gezegenlerin fiziksel niteliklerini (boyut, yapı, halka varlığı) karşılaştırır.
    • Gezegenleri karasal ve gazsal yapılarına göre sınıflandırır.

13. 13Güneş Sisteminde Yaşam ve Bilimsel Keşifler

    • Güneş sistemindeki gök cisimlerinde yaşam koşullarını değerlendirir.
    • Bilimsel gelişmelerde gözlem ve matematiksel modellemenin rolünü anlar.
    • Tarihsel bilimsel figürlerin (örn. Biruni) katkılarına örnek verir.

14. 14Güneş Sistemi Modeli Tasarımı

    • Güneş sistemi modeli tasarlayıp proje raporu oluşturma
    • Model yapımında atık malzemeleri tercih etme ve görev dağılımı yapma
    • Modeli diğer gruplarla karşılaştırarak düzeltme ve sunum yapma
    • Güneş sistemi modeli tasarlayabilme ve yapma
    • Bilimsel kaynaklardan araştırma yaparak model planlama
    2 kazanım daha

    • Atık malzemeleri kullanarak model oluşturma
    • Modeli diğer gruplarla karşılaştırma ve geri bildirim alarak düzeltme

15. 15Güneş ve Ay Tutulmaları Canlandırması

    • Güneş, Dünya ve Ay'ı temsil eden maskeler hazırlar.
    • Tutulmalar sırasında gök cisimlerinin rollerini ve konumlarını belirleyerek rol metni yazar.
    • Güneş ve Ay tutulmasını rol metnine uygun şekilde canlandırır.

16. 16Bileşke Kuvvet

17. 17Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler

18. 18Sürat ve Hızın Karşılaştırılması

19. 19Tasarım İstasyonları ve Mühendislik Döngüsü

    • Günlük hayattan bir ihtiyaç veya problemi tespit eder.
    • Problemin çözümünde alternatif yolları karşılaştırarak uygun olanı seçer ve planlama yapar.
    • Model geliştirme sürecinde denemeler yapar, nitel ve nicel verileri kaydeder.
    • Geliştirilen modeli arkadaşlarına sunar ve karşılaştırır.
    • Telif ve patent hakkı kavramlarını açıklar.

20. 20Güneş Sisteminde Yaşam ve Gezegenler Arası Seyahat

    • Güneş sistemindeki gök cisimlerinde canlıların yaşayabilme koşullarını değerlendirir.
    • Gezegenler arası seyahat senaryoları üzerinden uzay mekaniği ve gezegen özelliklerini ilişkilendirir.

21. 21Güneş Sistemi Gezegenleri

    • Güneş sistemindeki gezegenlerin Güneş’e yakınlık sıralamasını belirleyebilme
    • Güneş sistemindeki gezegenlerin hacim bakımından sıralamasını yapabilme
    • Güneş’e asteroit kuşağından daha uzak olan gezegenlerin ortak özelliklerini belirleyebilme
    • Hacim bakımından Dünya’dan daha küçük olan gezegenleri tanıyabilme

22. 22Güneş ve Ay Tutulmaları Canlandırma

    • Güneş, Dünya ve Ay'ı temsil eden maskeler hazırlama
    • Tutulma olayları için rol metni yazma ve canlandırma

23. 23Güneş Sistemi ve Gezegenler

    • Güneş sistemindeki gezegenleri hacimsel büyüklüklerine göre sıralama
    • Gezegenlerin Güneş'e uzaklığına göre konumlarını belirleme
    • Karasal ve gazsal gezegenleri ayırt etme
    • Gezegenlerin halka ve uydu durumlarını bilme
    • Asteroit Kuşağı'nın konumunu belirleme

24. 24Tutulmalar

    • Güneş ve Ay tutulması arasındaki farkları ayırt etme
    • Tutulma olayları sırasında gölge oluşumunu açıklama
    • Tutulma olaylarını basit modellerle temsil etme

25. 25Maddenin Hâlleri ve Sıcaklık Etkisi

    • Suyun donması sırasında hacim artışı ve yoğunluk değişimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
    • Maddelerin erime ve kaynama noktalarına göre farklı sıcaklıklardaki ortamlarda hangi hâlde bulunacağını belirler.

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklük ilişkileri ve hareket süreleri ile ilgili ifadeleri kavramlarla eşleştirme
• Güneş sistemindeki gezegenlerin niteliklerini belirlemeye yönelik görsel inceleme ve analiz
• Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklük ilişkileri ve hareketlerine ait ifadeleri kavramlarla eşleştirme
• Güneş sistemindeki gezegenlerin niteliklerini belirleme
• Güneş tutulmasının oluşumu ve gözlem koşulları hakkında bilgi sorulması
• Görselden yola çıkarak gezegenlerin nitelikleri hakkında çıkarım yapma
• Gezegenleri özelliklerine göre gruplandırma ve gerekçelendirme
• Verilen gruplandırmaların hangi özelliklere dayandığını belirleme
• Gezegenlerin Güneş'e yakınlık sırasını içeren bir tekerleme oluşturma
• Gezegenlerin hacim sırasını içeren bir bilmecesi oluşturma
• Doğru-yanlış ifadelerle yönlendirilmiş bir yol izleme
• Asteroit kuşağından uzak gezegenlerin ortak özelliklerini yazma