Dil Bilgisi

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Sözcükte Anlam

2. 2Cümlede Anlam

3. 3Sözcük Türleri

4. 4Fiiller

5. 5Cümle genişletme

   • DYS.KY.5.9. Cümleleri kendi ifadeleriyle yeniden kurar

6. 6Sözcük türleri: isim ve fiil

   • DYS.DO.5.1. İsim ve fiili ayırt eder

7. 7Cümlenin ögeleri

8. 8Sözcük türleri: isim

9. 9Bağlantı ifadeleri (Ekleme)

10. 10Sıfatlar

    • İsmi niteleyen veya belirten kelimeleri (sıfatları) cümle içinde tespit eder ve kullanır.
    • DYS.DO.5.3. İsimleri çeşitli özellikleri bakımından niteleyen ve belirten dil yapıları ve söz varlığını belirler
    • DYS.KY.5.2. İsimleri çeşitli özellikleri bakımından niteleyen ve belirten dil yapıları ve söz varlığını kullanır

11. 11İsim türleri (somut, soyut, cins, özel)

    • DYS.DO.5.2. İsmin tür özelliklerini ayırt eder

12. 12İsimlerde tekil ve çoğul

13. 13İsimlerin anlamı ve kullanımı

14. 14Yapım ekleri ve sözcük türetme

15. 15Amaç ve Neden Bildiren İfadeler

    • DYS.DO.5.7. Amaç ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-mAk için, -mAk amacıyla, -mAsI için, -sIn diye; niye, amacıyla, niçin, diye, için, üzere vb.) belirler
    • DYS.KY.5.7. Amaç ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-mAk için, -mAk amacıyla, -mAsI için, -sIn diye; niye, amacıyla, niçin, diye, için, üzere vb.) işlevine uygun kullanır

16. 16Karşılaştırma Yapıları

17. 17Sözcük türleri: zamir

    • DYS.DO.5.5. İsmin yerine tercih edilen söz varlığını ve işlevlerini belirler
    • DYS.KY.5.4. İsmin yerine tercih edilen söz varlığını anlatımı zenginleştirecek şekilde işlevine uygun olarak kullanır

18. 18Söz sanatları

19. 19Sözcük türleri: zamir ve niteleyici/belirteçler

    • DYS.DO.5.3. İsimleri çeşitli özellikleri bakımından niteleyen ve belirten dil yapıları ve söz varlığını belirler
    • DYS.KY.5.2. İsimleri çeşitli özellikleri bakımından niteleyen ve belirten dil yapıları ve söz varlığını kullanır

20. 20Fiilimsiler

    • DYS.KY.5.3. Betimleme işlevli fiilimsi dil yapılarını işlevine uygun kullanır
    • DYS.DO.5.4. Betimleme işlevli fiilimsi dil yapılarını belirler

21. 21Özet İfade Eden Bağlaçlar ve İfadeler

    • DYS.KY.5.6. Özet ifade etme işlevli söz varlığını (açıkçası, yani, özetle, kısacası, özet olarak, uzun lafın kısası, sonuç olarak vb.) işlevine uygun kullanır

22. 22Cümle Oluşturma ve Tamamlama

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Verilen cümlelerdeki sözcüğün terim (alan) anlamıyla kullanılmadığı seçeneği belirleme
• Bir sözcüğün terim (bilim, sanat, spor vb.) anlamında kullanılıp kullanılmadığını belirleme
• Tanıma göre verilen cümlelerden istenen anlam özelliğini (sitem, beğenme, tahmin vb.) içeren cümleyi seçme
• Verilen cümlenin anlam özelliğini (tahmin, kaygı, beklenti, beğenme) belirleme
• Paragraftaki numaralı cümlelerin anlam özelliklerini (gözlem, örneklendirme, tanım, beğenme vb.) eşleştirme
• Verilen metindeki dil bilgisi veya anlam özellikleri ile ilgili doğru açıklamayı bulma
• Şiir dizelerinde baskın olan anlam özelliğini (örnekendirme, karşılaştırma, benzetme vb.) belirleme
• Verilen cümle veya parçadaki dil yapısının (örneğin benzetme, örnekleme, varsayım, karşılaştırma) anlam özelliğini belirleme
• Belirli bir anlam özelliği (örneğin örnekleme, varsayım) içeren cümleyi seçenekler arasından bulma
• Numaralanmış cümlelerle ilgili verilen açıklamalardan doğru veya yanlış olanı seçme
• Tanımı verilen cümle türüne (örneğin karşılaştırma cümlesi) uyan veya uymayan seçeneği belirleme
• Verilen cümlelerdeki düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, benzetme vb.) tespit etme

Çözümlü örnek sorular

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Hesabında bu üniteden her seferinde yeni sorular üretilir.

1. Soru 1Sözcük TürleriKolay
   'Güzel çiçekler bahçede açmış.' cümlesinde kaç sıfat vardır?
   • A0
   • B1
   • C2
   • D3
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   'Güzel' sözcüğü sıfattır. 1 sıfat vardır.
2. Soru 2Cümlede AnlamKolay
   'Dün akşam yağmur yağdı.' cümlesinde özne nedir?
   • ADün
   • BAkşam
   • CYağmur
   • DYağdı
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   Yağan ne? → Yağmur (özne)
3. Soru 3Sözcükte AnlamZor
   5. sınıf öğrencisi Elif, bir uzay belgeselindeki 'Hız, mesafenin zamana bölünmesiyle bulunur' cümlesindeki 'bölme' sözcüğünün anlamını belirlemek için aşağıdaki değerlendirmeleri yapmıştır. Bu değerlendirmelerin hangisi, 'bölme' sözcüğünün matematiksel terim anlamını doğru şekilde yansıtmaktadır?
   • ASözcük, bir nesneyi parçalara ayırma eylemini ifade eder.
   • BSözcük, bir miktarın eşit parçalar halinde dağıtılmasını gösterir.
   • CSözcük, iki sayının toplamının alınmasını temsil eder.
   • DSözcük, bir nesnenin rengini veya şeklini tanımlar.
   • ESözcük, bir nesnenin ağırlığını ölçmek için kullanılır.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Matematikte 'bölme' işlemi, bir sayının (bölünen) başka bir sayıya (bölücü) eşit parçalar halinde dağıtılmasıdır. Belgeseldeki hız formülü ($h=\frac{d}{t}$) bu matematiği kullanır; A seçeneği fiziksel eylemi, C seçeneği ise toplanma işlemi ile ilgili olduğundan yanlıştır.
4. Soru 4Sözcük TürleriKolay
   'Büyük ev çok güzeldi.' cümlesinde sıfat hangisidir?
   • Aev
   • Bgüzeldi
   • Cbüyük
   • Dçok
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   'Büyük' ismi nitelediği için sıfattır.
5. Soru 5Cümlede AnlamKolay
   Devrik cümle nedir?
   • AYüklemi sonda olan
   • BYüklemi sonda olmayan
   • CÖznesi olmayan
   • DNesnesi olmayan
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Yüklemi cümle sonunda olmayan cümlelere devrik cümle denir.
6. Soru 6Sözcükte AnlamZor
   Sanat dersinde seramik yapan Deniz, 'iğne' sözcüğünün anlamını belirlemek için şu adımı yazmıştır: 'Iğne, metal olan ve delik açmak için kullanılan araçtır.' Deniz bu adımdaki 'metal' ifadesini, iğnenin dokunduğunda soğuk ve sert hissedilmesinden yola çıkarak eklemiştir. Aşağıdakilerden hangisi, Deniz'in bu çıkarsamasındaki hatayı en doğru şekilde açıklamaktadır?
   • Aİğne her zaman metal değildir.
   • BDokunma duyusu nesnenin maddesini kanıtlamaz.
   • Cİğnenin delik açma işlevi yoktur.
   • Dİğne soğuk hissettirmez.
   • Eİğne sert bir nesne değildir.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Deniz, 'soğuk ve sert hissediyor' özelliğini 'metal' maddesiyle doğrudan eşleştirmiştir. Oysa cam veya sert plastik de soğuk ve sert hissedebilir; bu yüzden duyusal algı, nesnenin maddesini (metal olma durumunu) tek başına kanıtlamaz. Hata, duyusal bir özelliğin maddi yapısını belirlediği varsayımından kaynaklanmaktadır.